Ontwerpen én inrichten’, dat was het thema dit jaar van het congres Architectuur in de Zorg. Een thema dat naadloos aansluit bij de actuele opgaven. Architectuur is allang niet meer alleen een ontwerpvraagstuk, maar vooral een uitdaging in de praktijk. Onno Gabel, programmamanager bij MedicalPHIT, beleefde het congres vooral door de bril van zijn huidige project, de ontwikkeling van OLVG Lab.
De inrichting van OLVG Laboratoria was een van de casussen die tijdens het congres aan de orde kwam. Het betreft nieuwbouw die ingericht moet gaan worden. Zo’n situatie komt zelden voor en biedt tegelijkertijd kansen én complexiteit. Juist die vrijheid maakt de opgave niet eenvoudiger. Waar het ontwerp nog relatief helder is, wordt de vertaalslag naar de inrichting al snel complexer.
Van 1 naar 5 klanten
OLVG Lab is ontstaan uit het OLVG-ziekenhuis. Het is intussen het laboratorium voor vijf ziekenhuizen. Echter, de basisinrichting van systemen was nog gebaseerd op één lab voor één ziekenhuis: 1 klant, 1 lab, 1 systeem. In 18 maanden tijd is niet alleen de huisvesting nieuw gebouwd, maar ook de ICT-architectuur. Gestart is met bouw van de ICT-infra: modern, veiliger, schaalbaar, gestandaardiseerd. Vervolgens zijn de applicaties en systemen ook onder architectuur gerealiseerd. Dit vroeg om een volledige herimplementatie van de core systemen bij het lab (niet alleen GLIMS). En tot slot werd ook de data-architectuur opnieuw neergezet.
Spanning tussen ontwerp en praktijk
Het traject laat zien hoe de spanning tussen ontwerp en inrichting zich in de praktijk manifesteert. In dit project kwamen meerdere aspecten samen: nieuwbouw, inrichting, systemen, processen en mensen. Samen met de voorbereidingstijd loopt het project al bijna twee jaar. Gedurende die periode veranderde niet alleen de inrichting zelf, maar ook de context eromheen. Denk bijvoorbeeld aan technische afhankelijkheden, processen die aangepast moeten worden en praktische zaken die vaak pas zichtbaar worden tijdens de uitvoering. Kleine, ogenschijnlijk simpele zaken maken in de dagelijkse realiteit van een zorgorganisatie vaak het verschil. Denk aan voorzieningen zoals printers of werkplekken, die pas in de praktijk hun impact laten zien. Dit soort voorbeelden laten zien dat architectuur niet alleen gaat over systemen en standaarden, maar vooral over het laten functioneren van een geheel.
Externe druk vanuit de EHDS
Naast de interne complexiteit speelt ook de externe context een steeds grotere rol. Nieuwe ontwikkelingen en regelgeving zorgen ervoor dat organisaties niet kunnen stilzitten. Want linksom of rechtsom, de EHDS-verplichtingen komen eraan. Dat is zeker een stimulans om bij de inrichting van systemen en processen nog beter na te denken over databeschikbaarheid.
Lessen
De belangrijkste les die Onno meeneemt vanuit het project bij OLVG Lab is wel dat ontwerpen één is, maar dat het daadwerkelijk inrichten om iets anders vraagt. Architectuur beperkt zich niet tot modellen en principes. Die heb je nodig, maar die moet je aanpassen naar de praktijk. Want pas daar wordt de meerwaarde van architectuur gerealiseerd. Bij het traject van ontwerp naar inrichting moeten keuzes worden gemaakt, rekening houdend met vele afhankelijkheden en een soms weerbarstige praktijk. Niet alle ambities zijn altijd even makkelijk uitvoerbaar. Het maken van de juiste keuzes vraagt om praktijkervaring; iets wat MedicalPHIT in dit project gelukkig ruimschoots meebracht.